การจัดองค์ประกอบ
คำแนะนำสำหรับผู้เริ่มต้นถ่ายภาพธรรมชาติ

คุบ คาห์น Cub Kahn : เขียน
Once Upon a Time : แปล

จากหนังสือ "Beginner's Guide to Nature Photography" โดย Cub Kahn



การสื่อสารด้วยภาพถ่าย
ภาพถ่ายธรรมชาติที่ดีนั้นจะต้องสื่อสาร ถ่ายทอดเนื้อหาได้ดี  มีความสมบูรณ์ขององค์ประกอบศิลปะ
การจัดวางส่วนต่างๆ ลงบนภาพถ่ายในฐานะของช่างภาพนั้น  เราใช้   

เส้น (line)
รูปร่าง (shape)
สี (color)
น้ำหนัก (tone)
ลวดลาย (pattern)
พื้นผิว (texture)
สมดุล (balance)
สมมาตร (symmetry)
ความลึก (depth)
ทัศนียภาพ (perspective)
สัดส่วน (scale)
แสง (lighting)

เพื่อทำให้ภาพถ่ายมีชีวิตชีวา
ในขณะเดียวกัน อีกข้อนึงที่ควรคำนึงถึงก็คือ ความเข้ากันได้ขององค์ประกอบต่างๆภายในภาพนั้นๆ ด้วย
สิ่งที่สำคัญมากๆ ก็คือ หมั่นฝึกฝนอย่างสม่ำเสมอ และเพิ่มความชำนาญในการจัดองค์ประกอบภาพถ่ายธรรมชาติ
ลองมองผ่านช่องมองภาพจากกล้องของคุณดู และลองตั้งคำถามกับตัวเองดูซักสองคำถาม...

1. ภาพนี้สื่อสารถึงเรื่องราวอะไร

2. เราจะสื่อเรื่องราวของภาพนี้ออกไปให้คนดูเข้าใจได้อย่างไร

ภาพถ่ายธรรมชาติจะสมบูรณ์ได้ก็ต่อเมื่อสามารถส่งสารหรือเรื่องราวของภาพถึงผู้ชมได้อย่างกระจ่างชัด
เมื่อใดที่ช่างภาพนำเสนอภาพถ่ายที่มีเนื้อหาเรื่องราวสับสน ไม่กระจ่าง กำกวม หรือไม่หนักแน่นพอ ภาพถ่ายนั้นก็จะไม่สามารถดึงดูดผู้ชมได้
ในทางตรงกันข้าม ภาพถ่ายธรรมชาติที่สามารถส่งสารไปยังผู้ชมได้สมบูรณ์ มีพลัง
ก็จะจะสามารถดึงดูดและตรึงผู้ชมให้หยุดชม  และซึมซับเนื้อหาของความงาม ความหมายของภาพนั้นๆ ได้เป็นเวลานาน


สิ่งที่สำคัญที่สุดที่ควรจำใส่ใจไว้ตลอดเวลาในการจัดองค์ประกอบภาพก็คือ "ความเรียบง่าย"
แทนที่เราจะจัดองค์ประกอบโดยการยัดเอาอะไรต่อมิอะไรหลายๆ อย่างลงไปภายในภาพเดียว
เช่น ยกแกะทั้งฝูงเข้ามาไว้ในภาพ, ทุกดอกไม้ทั้งทุ่ง, ฯลฯ
จงจำไว้เสมอว่า ความเรียบง่ายคือกลยุทธ์ที่ดีและใช้งานได้เสมอในการจัดองค์ประกอบภาพ
น่าสนใจเป็นอย่างยิ่งว่า ช่างภาพธรรมชาติมืออาชีพบางคน มักจัดองค์ประกอบโดยการตัดบางสิ่งบางอย่างออกไปจากภาพ
แทนที่จะเพิ่มอะไรต่อมิอะไรหลายๆ อย่างเข้าไปในภาพภาพเดียว
ตัวอย่างเช่น  แทนที่จะคิดว่าจะใส่อะไรเพิ่มเข้าไปในภาพอีกดี   เขากลับมองไปที่การตัดบางสิ่งบางอย่างออกจากภาพ
เพื่อให้องค์ประกอบของภาพนั้นๆ ดูมีพลังมากยิ่งขึ้นนั่นเอง



ในอีกหลายๆ กรณี การจัดองค์ประกอบที่ไม่ลงตัว สามารถเปลี่ยนเป็นองค์ประกอบที่ดูเข้าท่ามากขึ้นได้  เพียงแค่ขยับนิดหน่อยเท่านั้น
โดยการมองผ่านช่องมองภาพ แล้วขยับไปในทิศทางต่างๆ เล็กน้อย  เพียงเท่านี้ก็สามารถจัดองค์ประกอบแบบเรียบง่ายได้แล้ว

จำไว้เสมอว่า ขั้นแรก ควรเริ่มจากการจัดองค์ประกอบให้ง่ายที่สุด ดูไม่ซับซ้อน วุ่นวาย
พยายามหลีกเลี่ยงวัตถุที่ดูระเกะระกะ ยุ่งเหยิง สิ่งที่รบกวนสายตาต่างๆ
แล้วภาพภาพนั้นจะดูดีได้อย่างน่าอัศจรรย์เลยทีเดียว

FIND LINES  :  มองหา "เส้น"

ในความเป็นจริงแล้ว เราสามารถมองเห็น "เส้น" ได้จากเกือบทุกๆ ที่ที่เรามองผ่านกล้องออกไป
เราจะใช้เส้นสายเหล่านี้อย่างไรให้มีประโยชน์ต่อภาพของเรามากที่สุด?
ส่วนประกอบสำคัญ 3 อย่างที่เราควรมองหาในการวางองค์ประกอบคือ  เส้นทแยง  เส้นนำสายตา  และ เส้นโค้ง
การนำเส้นในลักษณะต่างๆ นี้มาใช้อย่างชาญฉลาด  จะช่วยยกระดับภาพถ่ายของเราให้ดูดีขึ้นได้อย่างมากเลยทีเดียว

เส้นแนวนอนและแนวตั้ง จะให้ความรู้สึกหยุดนิ่ง สงบ

เส้นทแยงหรือเส้นเฉียง  จะให้ความรู้สึกของการเคลื่อนที่  ซึ่งจะช่วยให้ภาพเหล่านั้นดูมีชีวิตชีวาขึ้นได้เป็นอย่างมาก

ตัวอย่างของเส้นแนวเฉียงที่เรารู้จักกันดีอย่างหนึ่งก็คือ  "เส้นนำสายตา" นั่นเอง
เส้นนำสายตานี้สามารถพุ่งออกมาจากมุมใดมุมหนึ่งของภาพ พาดผ่านไปยังกลางภาพหรือวัตถุที่เราต้องการนำเสนอในภาพ
เราสามารถมองหาเส้นนำสายตานี้ในภาพถ่ายประเภททิวทัศน์ได้ไม่ยาก
ยกตัวอย่างเช่น  ริมตลิ่งของแม่น้ำ  เส้นขอบระหว่างทุ่งหญ้าและผืนป่า และอื่นๆ
เส้นนำสายตาจะช่วยทำให้ภาพถ่ายของเราดูน่าสนใจมากยิ่งขึ้น  เพราะเป็นการนำสายตาของตัวผู้ชมให้เข้าสู่วัตถุที่เราต้องการนำเสนอ
 และยังเป็นการเชื่อมต่อความสัมพันธ์ระหว่างฉากหน้าและฉากหลังได้เป็นอย่างดี  เป็นการช่วยทำให้ภาพดูมีมิติมากขึ้นนั่นเอง

เส้นโค้ง จะช่วยเพิ่มความอ่อนช้อยให้กับภาพถ่ายของคุณ
S curve หรือเส้นโค้งในลักษณะที่คล้ายรูปทรงของอักษร "S" เป็นเส้นที่ช่วยกระตุ้นการรับชมความงามต่อผู้ชมได้ดีที่สุด
ยกตัวอย่างเช่น  เส้นโค้งจากคุ้งน้ำที่ไหลทอดตัวยาวออกไป   แนวพุ่มไม้ต่างๆ   แนวโค้งของกลุ่มเมฆ   หรือแม้กระทั่งลักษณะการขดของงูก็ตาม




PLACE SUBJECTS OFF-CENTER  :  เลี่ยงกลางภาพ

หลายต่อหลายคนมักถ่ายภาพโดยการวางวัตถุอยู่กลางภาพเสมอๆ
การจัดองค์ประกอบภาพแบบนี้ จะทำให้ภาพดูค่อนข้างแข็ง หยุดนิ่ง และไม่มีการเคลื่อนไหวภายในภาพ
เราสามารถทำให้ภาพดูน่าสนใจมากยิ่งขึ้นได้โดยการวางวัตถุเลื่อนออกไปทางด้านใดด้านหนึ่งจากกึ่งกลางภาพ
หรือใช้กฏสามส่วน  จุดตัด 9 ช่อง เข้ามาช่วย
ลองจินตนาการแบ่งจอภาพของคุณเป็นสามส่วนดู ทั้งแนวนอนและแนวตั้ง และวางจุดเด่นของภาพไว้ที่จุดตัดของเส้นต่างๆ ดู
เท่านี้ก็จะทำให้ภาพดูดีขึ้นมากทีเดียวครับ